Süleymaniye’de Bir Güvercin Kulübesi
Üzerinden neredeyse 20 sene geçmiş o sorunun üzerinden…
Yer, Süleymaniye. Kadim şehir. Öğlene doğru sağ kalan tek dayımın (vefat edeli 3-4 sene oldu) evinin önüne sıkı bir pazarlıkla uygun fiyata getirdiğimiz taksi yanaştı. “Birlikte yemek yiyelim” ısrarımızı kabul etmişti taksici.
Küçük ve meraklı bir çocuktum. Yaşım ya yedi ya sekizdi. Hafif tombul ve sarışındım. Taksiye binip yolculuğa çıkmadan önce dondurma ile cips yemiş ve kola içmiştim. Üzerine yolculuğun hareketli ve hınzır oluşu, bir de oradaki arabaların benzinli olmasını hesaba katarsak doğal sonuç istifra etmem oldu. Bu yüzden yemeğe geçmeden önce elime sapı kırık bir fırça ve içinde epeyce yıkandığımızdan dolayı çok tanıdık gelen mavi bir leğen verdiler; içindeki sabunlu suyla beraber. Kendi yaptıklarımın cezasını çekmeyi öğretiyordu hayat, daha o yaştayken. İstifra ile kirlettiğim taksinin sol yanını bir güzel temizlemiştim. Derken içeriden bir patlama sesi geldi. Meğer yanan ocağın yanına bırakılan çakmak büyük bir gürültü ile patlamış, herkes korkudan dışarı çıkmış ve ne olduğunu anlamaya çalışmıştı. Olay anlaşılıp ortalık sakinleşince manzara şu şekildeydi: Telaşla ev halkı balkona çıkmış, yanık kokusu ve sesin şiddeti kulakları sağır etmiş ama sadece bir kişinin yüzünde hınzırca bir gülüş var; benim. Beni cezalandıran başta anneme, taksiciye ve ev halkına bir nevi “oh olsun!” gülüşüydü bu.
Yemek faslından sonra, saçı sakalı ağarmış, yüzünde derin ızdırabın ve yaşanmışlığın izleri belli olan, dayımın yanından hiç ayırmadığı tütün tabakasının ve eski kapaklı kitabın yanına yeğeni olan ben eklenmiştim. Beni sol yanına oturtup sohbet ettiği esnada kendimi evin ikinci büyüğü sayardım. Bir ara dönüp, “Yeğenim, evin içinde, dışında ve bahçesinde istediğini yapmakta özgürsün; yeter ki başına bir iş açma,” dedi. Yer yön bilgim yoktu ama dayımların evinin çarşıya uzak olduğunu, yakın komşularının olmadığını görebiliyordum. Dayımın böyle deyişiyle icazeti almış bulunmaktaydım. O gün akşama kadar orada kalacağım, bir ayın nasıl geçeceğini ve neler yapabileceğimi düşünmeye, hesaplamaya çalıştım. Bu merakla uyuyakalmıştım, beni bekleyen hınzırlıkları düşünerek…
Sabah annemi namaz faslından uzun süren dua faslındayken gördüm. “Âmin” dedikten sonra ellerini sarımtırak saçlarımın arasında gezdirerek, “Kahvaltı yapalım,” dedi. Kahvaltıdan sonra kulaklarıma iki gündür gelen sesi merak edip evin arka bahçesine çıkmıştım. Çıkmıştım da bir de ne göreyim? Her yer güvercin. Her renk ve cinsten, her boyuttan ve yaştan güvercin vardı arka bahçede. Bir kuş cennetinin ortasına düşmüştüm sanki. Onların içinde geziyor, dolaşıyor, saatlerce seyre dalıyordum. Birkaç gün böyle geçti. Güvercin dostu oluvermiştim. Onlar beni tanıyor, yanıma geliyor, dizime konuyor ve elimden yemek yiyorlardı. Onlara her gün yiyebilecekleri şeyler götürüyor, su kaplarını taşıyordum. Günlerim böyle akıp geçiyordu.
Bir gün gözüm yüz metre ilerideki kulübeye çarptı. Dikdörtgen, çatılı ve kapısı batıya bakan bir kulübe. Bahçedeki bütün güvercinler oradan geliyordu. “Güvercinlerin kaynağı mı orası?” sorusu beni geceler boyunca uyutmuyordu. Birkaç günlük merakın beni mutlaka oraya yönlendireceğini biliyordum. Dayımdan o tarafların tehlikeli olduğuna dair telkinler almasaydım çoktan gitmiştim. O taraftaki tellerin yüksek oluşunun 1.10 boyundaki tombul bir çocuk için engel çıkaracağını düşünürsek orayı aşmam hayli zor oldu. Artık vakti gelmişti. O kulübeye mutlaka ulaşmalı, kapısından içeri girmeliydim. Öyle de oldu. Yüksek tellerin beton kısmına tırmanıp diğer tarafa atlarken sağ bacağımın baldırından yara aldım ama bunu maceramın bir bedeli sayıyordum. Kulübeye doğru ilerlerken arkama dahi bakmıyordum. İspanya sınırlarına mürettebatı ve gemiler ile indikten sonra geriye dönmemek üzere her şeyi yakan küçük bir Tarık Bin Ziyad’dım sanki.
Kulübenin kapısını açmamla ortalığın toz duman olması bir oldu. Çok korkmuştum. Kapıyı bir süre yarı açık tuttuktan sonra tam açtım. İçerisi yeni doğanı, ölmek üzere olanı, hasta ve bitkiniyle beraber bir güvercin sarayıydı. Biraz önceki korkum yerini sevince ve meraka bırakmıştı. Artık her rafı dolaşıyor, hasta ve yaşlı olanlara üzülüyor, yeni doğanları seviyordum. Yeni doğan güvercin yavrularının kanatları diken gibiydi. Kanatları tam olgunlaşmamış ve tüyleri bitmemişti. Hepsini çok dikkatli inceledikten sonra eve kafamın içinde koskocaman bir soru ile dönmüştüm: “Neden büyüğünden küçüğüne hepsinin ayakları kızılımsı renkli acaba?”
Bu sorunun cevabını yıllar sonra bulmuştum. Zihnim beni yanıltmıyorsa İskender Pala’nın Leyla ile Mecnun’unda almıştım cevabını. O kitap, beynimin mahzenlerinde cevaplanmayı bekleyen sorunun cevabını vermişti.
Leyla’sından ayrı düşen Mecnun kendini çöle vurmuştur. Bir türlü, bin türlü kavuşamadığı sevdiğine ulaşmanın artık nâmümkün olduğunun farkındadır. Buna rağmen umudunu taze tutmaya, ümitvar olmaya devam eder. Dünyadır ya; beklentin varsa en azılı düşmanın olur ve o dünya Mecnun’un da en azılı düşmanı kesilecektir.
Mecnun artık çölde yaşayadursun, vahşi doğayla yatıp kalkadursun; annesiyle babası da biricik oğullarına ne çare bulacaklarını düşünedursunlar. Baba “son çare” deyip siyah taşa (Kâbe’ye) götürmeye karar verir oğlunu. Çölde olduğunu öğrenen baba yollara düşer, Kâbe’ye siyah taşa varır. Ellerini açar ve oğlunun bu beladan kurtulması için Allah’a yalvarır. Bir cüzzamlı gibi dua eder. Bunu gören ve “Leylî, Leylî” diyerek aşkın diyarında kendini kaybetmiş Mecnun, siyah taşın dibinde ellerini arşa doğru kaldırır, “Ya Rab belayı aşk ile kıl aşina beni / Bir dem belayı aşktan etme cüda beni” diye dua edecektir. Kendi cehennemini kendisi ister. Duasında, “Ey Rabbim! Beni aşk belasıyla tanıştır, içli dışlı kıl, bir an bile beni bu aşk belasından ayırma” diyen Mecnun’un duası kabul edilecektir.
Günler, haftalar, aylar geçer. Mecnun artık çöle alışmıştır. Kendine dostlar edinmiş, insanlardan tamamen uzaklaşmıştır. Derken bir gün dostu Zeyd çıkagelir. Mecnun’un yanında bir güvercin ile bir geyik görür. Anlar ki Mecnun artık bu dünyadan ve bu dünyalı değildir. Nihayetinde onun dünyayla bağının son düğümü olan Leyla’dan da koparacak o haberi getirir: “Leyla evlendi!”
O gün, o an orada ne kadar canlı cansız varsa hepsi Mecnun için ağladı. Rüzgâr inler gibi uğuldadı. Ağaçlar dövünür gibi dallarını büktü. Koca taşlar ve kayalar pamuk gibi oldu. Kuşlar kanatlarını yere serdi. Kargalar üzerlerine toprak saçtı. Bu sahneye daha fazla dayanamayan Zeyd orayı terk etti ve Mecnun kanlı gözyaşlarını güvercin dostunun ayaklarına sürdü. O gün bugündür güvercinlerin ayak kısımları kızılımsıdır derler. Mecnun’un kanlı gözyaşlarının kızıllığı…
Aradan yirmi yıla yakın bir zaman geçmiş, binlerce olay hâtıra gelmiş gitmiş ve ben küçük bir çocukken sorduğum “bu güvercinlerin ayakları neden hep kızılımsı?” sorusunun cevabını bulmuştum.
Buldurana hamdolsun.